Υψίπεδα Γκέντινγκ, Μαλαισία

Περπατάς με δυσκολία διασχίζοντας το πλήθος,οι πάντες στήνονται σε ουρές, στα καρουζέλ, στα τραινάκια, σε μια ρέπλικα γαλέρας που διαγράφει μια πελώρια τροχιά εκρεμούς. Στήνονται για εισητήρια και παγωτά και για να βγάλουν φωτογραφίες, και τότε τους βλέπεις, ο άντρας με μια θυμωμένη μαύρη γενειάδα, η γυναίκα τυλιγμένη στο κατάμαυρο χιτζάμπ, σαν υπέρβαρος νίντζα που ετοιμάζεται να επιτεθεί στα πλαστικά αλογάκια, σα διαφήμιση σαπουνόπερας στα χρόνια του χαλιφάτου. Κοιτάς ένα γύρο και βλέπεις κι άλλες μπούρκες να κρατάνε φωτογραφικές μηχανές και να σημαδεύουνε τις χορεύτριες που προμοτάρουν εταιρείες κινητής τηλεφωνίας, κουνώντας τα γυμνά μπουτάκια τους στη σκιά του βουνού και τ'ουρανού: ίδιος πλανήτης, διαφορετικοί κόσμοι.

Το καζίνο του ριζόρτς γουόρλντ στο Γκέντινγκ ήταν το πρώτο και μοναδικό καζίνο του γκρουπ πριν του σπάσει το νοτιασιατικό μονοπώλιο το καζίνο στη Σεντόζα. Στην απογεματινή ομίχλη κι αργότερα στο ηλιοβασίλεμα, το λουναπάρκ μοιάζει σχεδόν όμορφο, με τα φώτα αμυδρά να τρυπάνε την υγρασία και τις ομίχλες που συνάζονται και σκαλώνουν στο υψίπεδο. Τα δυο χτίρια του Ουάν Γουόρλντ Χοτέλ, του μεγαλύτερου ξενοδοχείου του κόσμου - αν μετρήσεις μόνο τα δωμάτια - στέκονται τσιμεντένια και πολύχρωμα και στεγάζουν όλες αυτές τις περίεργες λουρίδες της ανθρωπότητας, μεσανατολίτες τουρίστες, κινέζους τζογαδόρους, μαλαισιανούς επιχειρηματίες, σιγκαπουριάνους με τις ερωμένες τους και χονγκονέζους με τα παιδιά τους.

Χαμηλότερα στην πλαγιά και κοιτάζοντας τους τσιμεντένιους γίγαντες βρίσκεται μια παγόδα κι ένας ναός κινέζικος. Απέναντί τους κάθεται μεγαλόπρεπος ο Βούδας με τους μακριούς λοβούς και τη σβάστικα στο στήθος και γύρω του, σκαλισμένη η πλαγιά του βουνού, εξιστορεί με πλάκες, χαρακτικά και πολύχρωμα αγάλματα τους Κύκλους της Κόλασης, με τη φαντασία του Δάντη και τη σχεδιαστική εκφραστικότητα του Ιερώνυμου Μπος. Ακόμα κι η βουδική αιωνιότητα φαίνεται να έχει δαίμονες με μακριές γλώσσες που ξεκολάνε βυζιά, βγάζουνε μάτια και πριονίζουνε αφτιά. Προσπαθώ να θυμηθώ τις διάφορες βουδικές σέχτες και ποια πιστέβει τι, αλλά παραιτούμαι της προσπάθειας και κοιτάζω το βουνό και την ομίχλη. Ανασαίνω βαθιά και φεύγω.

Μέσα στο ριζόρτ ακολουθώ την πεπατημένη, τρώω μπουφέδες μέχρι να σκάσω, βολτάρω στο καζίνο χωρίς να παίζω, βγαίνω στο ψιλόβροχο και θαυμάζω τα βεγγαλικά. Βγάζω εισητήριο για το βραδινό σόου και μπανίζω ακροβάτες και μάγους που πριονίζουν και παλουκώνουν γκόμενες. Κάποια στιγμή βγαίνει μια ουκρανέζα καλλιτέχνις και αρχίζει να κάνει κόλπα σ'ενα μεγάλο πανέρι άμμο. Ζωγραφίζει με την άμμο, φτιάχνει πορτραίτα και φεγγαρόφωτες βραδιές και παιδιά που κοιτάζουν τα άστρα και το Μάικλ Τζάκσον να χορεύει και διάφορα τέτοια, κάποιος λέει το όνομά της και πόσο σπουδαία καλλιτέχνις είναι και ότι έχει ένα σκασμό βίντεο στο γιουτουμπ. Όλες οι διασημότητες από κάπου πρέπει να ξεκινήσουν.

Μπιντάν, Ινδονησία

Μέσα στο κλουβί κουρνιασμένος ο Γύπας των Ιμαλαίων με κοιτάζει θολός από κατάθλιψη. Σκύβω να διαβάσω το λατινικό του όνομα, το ξεχνάω αμέσως, και κατηφορίζω προς τη θάλασσα. Πόσα ινδονησιακά ριζόρτ έχουνε μίνι ζωλογικούς κήπους, αναρωτιέμαι. Ποιός σκάλωσε σε αυτήν την ιδέα για πρώτη φορά και πρότεινε, δίπλα στις πισίνες, τις αιώρες και τους μπουφέδες, να κουβαλήσουνε φίδια και όρνια να μπανίζουν οι τουρίστες; Φτάνω στην άμμο, βγάζω τις σαγιονάρες και αμέσως πατάω πίσσα. Βλαστημάω και παλέβω να θυμηθώ με τι βγαίνει, λάδι, ξύδι, ή αντηλιακό – παραιτούμαι και γυρίζω δίπλα στην πισίνα.

Έβρεχε όταν ήρθα, αλλά ο ουρανός έχει καθαρίσει. Πίσω από τον κήπο βλέπω μια τεράστια σκακιέρα, δίπλα το γκιφτ σοπ, γεμάτο καρτ-ποστάλ, μπατίκ και ξυλόγλυπτα. Ξέρω ότι πριν φύγω, θα πάρω ένα κοντομάνικο με στάμπα μια σαύρα – η πολυεπίπεδα σοφιστικέ γκαρνταρόμπα μου είναι γεμάτη μπλουζάκια με στάμπες από ασιατικές μπύρες και ξενοδοχεία. Θέλω να σαπίσω στην αδράνεια, αλλά καταλήγω να τοξεύω στόχους και πυροβολώ ξεθωριασμένα κουτάκια με αεροβόλα, να παίζω πινγκ πονγκ και να βλέπω άλλους τουρίστες να καβαλάνε ελέφαντες στην ακροθαλασιά. Για δυο-τρεις μέρες διαλέγω τη χειρότερη ώρα, την ώρα του κάθετου ήλιου, για να κάνω κανό στον ωκεανό και για να κάνω ταρζανιές πάνω στα μάρμαρα που χωρίζουν τις δυο πισίνες. Όπως πάντα τσουρουφλίζω τη φάτσα και τα πόδια μου και αναρώνω για λίγο, διαβάζοντας Φορσάυθ σε αιώρες δίπλα στη θάλασσα.

Περπατάω και βρίσκω άδειες παραλίες και νησίδες, κολπίσκους παντέρημους πίσω από βράχια. Φωτογραφίζω, βουτάω και βγαίνω να στεγνώσω. Οδυνηρή ανθρωπογεωγραφία, μεσήλικες αμερικάνοι με υιοθετημένα κίτρινα, ασιάτες τουρίστες γεμάτοι σανδάλια και μυωπικά γυαλιά, εταιρίες για τημ μπίλντινγκ, σιγκαπουριάνοι με σπιτωμένες γκόμενες και νησιώτισσες μαιτρέσσες. Κάποτε, τον καιρό που ο χίπυς επεριπάτει εν γαλιλαία, μπορούσες να αράξεις σε κάποιο μπαρ στην άκρη της Ασίας και ήσουν σίγουρος πως διάφοροι καμένοι, συνταξιούχοι ναύτες, κι αλκοολικοί πρώην πεζοναύτες, γερμανοί με μπυροκοίλι και σπίντο μαγιουδάκι – όλη η αφρόκρεμα του δυτικού πολιτισμού – θα έπιναν, θα κάπνιζαν, θα σούπιαναν κουβέντα, θα χούφτωναν τις πουτάνες τους και θα βλαστήμαγαν της πρώην γυναίκες τους που τους πήραν σπίτια και οικονομίες από τη Μινεσότα μέχρι το Μαρβούργο. Που κρύβεστε πλέον, αναρωτιέμαι. Διότι έχουνε κάνει ρεσάλτο στις μπάρες μας γαμιόληδες με λάπτοπ.

Μπορακάι, Φιλιππίνες

Η άμμος είναι έρημη για δυο χιλιόμετρα κάτω από την απειλή του μουσώνα. Ακολουθώντας συγγραφικά κλισέ ενός εκατομμυρίου χρόνων, ο ουρανός είναι σα μολύβι και η θαλάσσα αφρίζει, μισή λευκή και μισή πράσινη. Γιάλλη μια φορά, μετεωρολογικά ασυγχρόνιστος, περνάω τις φοινικιές που χωρίζουν άμμο και δρόμο και παραγγέλνω μια Σαν Μιγκέλ. Μπορεί, σε μια, δυο περιπτώσεις να ζήτησα Πίνα Κολάδα με φρέσκο ανανά, παρασυρμένος από τουριστικά νησιώτικη νοοτροπία, αλλά αυτή η ψυχολογία δε βάσταξε πολύ: στα δεκάδες μικρά μπαρ που ακολουθούν παράλληλα την πελώρια παραλία στο Μπορακάι, βρίσκω καταφύγιο κάθε φορά που βρέχει. Κρατάω νοερές σημειώσεις για τον καιρό που απυηδησμένος θανοίξω τίκιμπαρ στις Μαρκέζες. Για δέκα μέρες βρέχει. Την εντέκατη, λίγες ώρες πριν πάρω τη βάρκα που θα με περάσει απέναντι στο αεροδρόμιο του Κατικλάν, ο ήλιος βγαίνει κατάλαμπρος κι αδιάφορος.

Είναι χαρά με το που φτάνεις στο τροπικό ριζόρτ και μπαίνεις στο δωμάτιο, νανοίγεις τα παράθυρα και να καρφώνεις το βλέμα σε σπα και πελώριες πισίνες. Φυσικά δε θα τα χαρείς, γιατί οι προτεραιότητές σου είναι φτηνές μπύρες, ύποπτα μέρη, ωκεανός και ρούμι. Είμαι ακόμα αδιόρατα σπασμένος από τους αεροδρομικούς φόρους σε Μανίλα και Ακλάν και με αυξούμενη υποψία συνειδητοποιώ ότι άργησα πεντέξι χρόνια νανακαλύψω αυτή τη Μεγάλη Λευκή Παραλία, αλλά πριν από μένα την ανακάλυψαν μερικές χιλιάδες κινέζοι και κορεάτες τουρίστες, το Νάσιοναλ Τζεογκράφικ, μεταχίπικα ρετάλια που άνοιξαν φαγάδικα και σχολές για καταδύσεις και η Yellow Cab Pizza Company. Ωστόσο με πενήντα πέσος παίρνεις μπύρες κι οι διαθέσεις εξισορροπούνε, κι αν είσαι σαν και μένα μπορείς να υπομείνεις τον συστηματικό αεροπορικό βομβαρδισμό από Μπομπ Μάρλευ και χαριτωμένες πουτάνες. Αυτό που δεν αντέχεται είναι να περπατάς χαμένος στις σκέψεις σου και ξαφνικά απέναντι να αντικρίζεις την ελληνική ταβέρνα ‘το κύμα’ και δίπλα της το μπριζολάδικο Βαλχάλλα. Μουρμουρίζεις κατάρες κάτω από τα μουστάκια σου και μπαίνεις στο επόμενο μπαρ, ανύποπτος, μέχρι που σε περιτριγυρίζουνε μισή ντουζίνα νάνοι και σε βοηθάνε να βρεις τραπέζι. Καθώς διαλέγεις ένα με τον τοίχο στην πλάτη σου, ο τοίχος έχει πάνω του τον Γκάνταλφ ζωγραφισμένο και καθώς ένας ογδοντάποντος φιλιπινέζος σου δίνει το μενού, διαβάζεις ότι βρίσκεσαι μέσα στο Χόμπιτ Χάουζ, χαλαρώνεις και ζητάς ποτό. Στο βάθος, ο μόνος κανονικού ύψους τύπος κάθεται στο ταμίο. Του απαγορεύεται να σερβίρει.

Σα σαλιγκάρια, οι τουρίστες κατηφορίζουνε στην παραλία μετά τη βροχή και μαζεύονται μπροστά από ένα βράχο. Ανεβαίνουνε τα σκαλάκια και μπανίζουν το μικρό άγαλμα της καθολικής παναγιάς. Συνεχίζω να περπατώ μέχρι το τέλος της αμμουδιάς. Μετά βουτάω και τραμπαλίζομαι στα κύματα κατάμονος. Ο ουρανός ξανασκοτεινιάζει και πλακώνει καταιγίδα. Βγαίνω τρέχοντας με τη βροχή και τον αέρα στα μούτρα μου και τρυπώνω σένα μπαρ με μεξικάνικο ντεκόρ. Δυο άλλοι τύποι στεγνώνουνε. Καπνίζουμε και μιλάμε για διάφορα. Δε θυμάμαι τι λέμε. Μερικών αντρών η μνήμη είναι γόνιμη και λειτουργική, σαν το Δέλτα του Οκαβάνγκο. Εμένα είναι άδεια κι άνυδρη, σαν την Καλαχάρι παραδίπλα.

Πάω στην άλλη μεριά του νησιού – ψαροκάικα και γυναίκες που μαζεύουνε αχινούς. Γυρίζω, ζούγκλα, βάλτοι, μετρητές καρφωμένοι στα δέντρα. Γαρίδες και καλαμάρια για φαί και πάλι το ίδιο βαλς, σαν μιγκέλ, ρεντ χορς, λόουν σταρ λάιτ. Παέγιες, ρέγκε, ρούμι καρύδα. Αλλά ο χρόνος έχει ξοδευτεί.

ΣιαΜεν, ΦουΤζιεν

Η πόλη μου είναι παγωμένη σαν τάφος και ξερή σα μουνί μούμιας.

Για άλλη μια φορά κατηφορίζω για να μαλακώσω το δέρμα μου: η Σιαμέν βρίσκεται στο νότο, ένα κομμάτι ξεκολημένο από την ακτογραμμή της Κίνας, με την Ταιβάν απέναντι. Το λιμάνι ήταν μια από τις πέντε οικονομικές ζώνες που άνοιξε ο Ντενγκ Σιάο Πινγκ κι η πόλη γέμισε ψηλά χτίρια και χρήμα. Κανένας ταξιτζής ή σερβιτόρος δεν είναι ντόπιος, όλη η χειροναξία συμβαίνει από τύπους που κατηφόρισαν από το Χαρμπίν ή το Χεμπέι. Άλλη μια πόλη επήλυδων, εγχώριων νομάδων κι αμφίβολου γούστου. Τη σώνει όμως το κλίμα, υποθετικά υποτροπικό, στην πραγματικότητα βροχερό και άθλιο τις μέρες που την περιδιαβαίνω, σα να έφυγε ένα από τα νησιά των Εβρίδων από τη θέση του και να προσάραξε στρατηγικά στην Κίνα. Κάποτε οι Κινέζοι του Φουτζιέν, μαζώνωνταν από τους ξένους ή την ανάγκη και ξενιτεύονταν για να φτιάξουν τη ζωή τους και τις φυτείες των άλλων, στη Σιγκαπούρη, τη Μαλαισία, τη Σουμάτρα – μεγάλο τμήμα της κινέζικης διασποράς βαστά απαυτή την επαρχία.

Όλη η περιοχή είχε παραχωρηθεί το 19^ο αιώνα στους αποικιοκράτες, αντίδωρο κάποιου πολέμου είτε με κανόνια, είτε με όπιο. Στο νησάκι του ΓκουΛανγκΓιού, οι δυτικές δυνάμεις έφτιαξαν βίλλες για να στεγάσουν τους προξένους τους, και γραφεία για τον τηλέγραφό τους και κήπους για το βρετανικό τους συμβούλιο: τιγκαρισμένο με θόλους και κολώνες δυτικού τύπου, αέρα και φοίνικες νότιου, με την ισπανική εκκλησία κατάλευκη δίπλα στο γιαπώνικο προξενείο, το ΓκουΛανγκΓιού είναι ένα μυστήριο μέρος, μια νησιώτικη Καντάθ που ξέφυγε από την πολιτιστική επανάσταση και κράτησε την αριστοκρατική παρακμή μιας ιστορίας του Πόε. Απέναντι από την παλιά σχολή θεατρικών σπουδών, η βίλλα ενός πλούσιου κινέζου που γύρισε από τις Φιλιπίνες ή την Ινδονησία στεγάζει ένα εντυπωσιακό μουσείο – κλασικά άδειο από εκθέματα, θεματικά γεμάτο με επεξηγηματικές αφίσες – και καλύπτει όλη την ευρωπαϊκή κληρονομιά της νησίδας.

Στο ισόγειο έχει παράσταση – σινικό κουκλοθέατρο παραδοσιακού τύπου. Μια μπερδεμένη ιστορία σχετικά με μια ηρωική επιχείρηση διάσωσης, όπου μια ομάδα γενναίων παριστάνει τους τσιρκολάνους για να μπει μέσα στην πόλη, όπου ένας δικός τους κρατείται άδικα. Πρώτα πρέπει να περάσουν από τον φρουρό της κεντρικής πύλης, ο οποίος μπορεί να είναι ή να μην είναι υπεύθυνος για την άδικη φυλάκιση, και ο οποίος κάθεται σε μια ψάθινη καρέκλα, φορά αριστοκρατικά ενδύματα και καπνίζει μια μακρουλή πίπα. Οι γενναίοι τον μπερδεύουν με την ακροβατική τους παράσταση, χορεύοντας και στηρίζοντας πιάτα σε στυλιάρια και στο κεφάλι τους και πάνω που αυτός χαλαρώνει και χειροκροτά, κάποιος τον τοξεύει και τον σκοτώνει. Τέλος, υποκλίσεις, χειροκροτήματα για τα ευλύγιστα δάχτυλα.

Έχει αρχίσει βροχή, τσαλαβουτάω, πάω στην άδεια παραλία, μουσκεμένη άμμος κι ουρανός, ανηφορίζω και πάλι και πάω στο μουσείο με τα πιάνα. Το νησάκι έχει ίσως τη μεγαλύτερη πυκνότητα πιάνων στην ανατολική ασία, 600 για 10000 κατοίκους. Στο μουσείο, χορηγεία κάποιου πλούσιου και σχεδόν ανώνυμου συλλέχτη, αραδιάζονται 96 πιάνα και πιανόλες σε μια ευρύχωρη και μινιμαλιστική βίλλα, παρκέ, τζαμαρίες και πίνακες στους τοίχους, σούμπερτ και μπαχ και μπιζέ και η κινέζα που σφουγγαρίζει, απαγορεύονται, λέει, οι φωτογραφίες. Εξοργίζομαι με αυτή την εκδήλωση παραλογισμού και κακοτοποθετημένου σεβασμού: για πιάνα μιλάμε, όχι για το χρυσό αρχίδι του Κουμφούκιου. Ξαναβγαίνω στη βροχή, περνάω από τη βάση του ψηλότερου βράχου και αγοράζω 4 κουτιά ντόπια σνακς, κεκάκια με σουσάμι, γιαμ, γλυκοπατάτα και συναφείς αηδίες. Κοντά στην προβλήτα περνάω έναν τοίχο με αρχαιοελληνικό ανάγλυφο και το καφέ ντε μαρόν, εξαιρετικά άτοπο κι ανεπίκαιρο με βιβλία τέχνης, καπουτσίνους κι ένα πέτρινο γουρούνι να στηρίζει την εξώπορτα κι ως αποχαιρετηστήριο θέαμα, ένας ξέμπαρκος ποζάρει κάτω από ένα πελώριο, σιδερένιο χταπόδι. Ξαναπέρνω το φέρρυ κι επιστρέφω στη Σιαμέν, στεγνώνω στο ξενοδοχείο και ξαναπηγαίνω για φαί, χάκκα και χοιρινό λίπος και ντόπια μπύρα και χλιαροκάτουρο τσάι.

Το φρούριο του ΧουΛιΣάν εντάσσεται σε μια μακριά σειρά παράχτιων οχυρωματικών έργων του ύστερου 19ου αιώνα, σαν κι αυτά του Μακάο ή της Σεντόζας, προσπάθειες των Τσινγκ, των Γερμανών, των Πορτουγκέζων, του αγγλικού θρόνου ή της ένδοξης Βρετανικής Εταιρείας των Ανατολικών Ινδιών να προστατέψουν τις υπεράκτιες κτήσεις τους – πρώτα ο ένας απ’τον άλλο, ύστερα από τον ογκούμενο γιαπώνικο μιλιταρισμό. Πάνω στο φρούριο δεσπόζει το Κανόνι του Κρουππ, ένα χτήνος που φτήνει βλήματα 280 χιλιοστών (το φρούριο διατηρεί ακόμα 28 βλήματα) και που παραμένει το μεγαλύτερο κανόνι που βρίσκεται ακόμα στην αρχική του τοποθεσία και το πλέον γιγάντιο παράχτιο κανόνι του χίλια οχτακόσια κάτι. Αφού θαυμάζω και φωτογραφίζω, πάω παραδίπλα όπου ένας απίθανος τύπος έχει στήσει ψιλικατζίδικη μπίζνα και παράλληλα έχει ένα κανόνι που ρίχνει μπάλλες του τέννις σε ένα διχτάκι απέναντι – στοχεύεις και χτυπάς κοκόρια από χαρτόνι. Πληρώνω, ρίχνω δυο μπάλες, δεν σκοπεύω καλά, ξεφεύγουν ψηλά τα μπαλάκια, άθικτα τα χαρτονένια κοκκόρια, κατεβαίνω και πάω να τσεκάρω τους θαλάμους της παλιάς φρουράς.

Τα φλάμπουρο ανεμίζει εφετζίδικα στις πολεμίστρες και φεύγω για να δω το βοτανικό κήπο. Περνάω τις λίμνες και τα κιόσκια, το γυμνόστηθο άγαλμα στο νερό, παριστάνω πως διαβάζω καρτελάκια πινεζωμένα στα δέντρα, χρονολογίες και λατινικά ονόματα κι ανηφορίζω προς το μοναστήρι. Ακούγονται ψαλμωδίες καθώς περνώ κάτω από πέτρες και τσεκάρω σπηλιές και μέχρι να φτάσω στα θερμοκήπια και τους κάκτους έχει βάλει κρύο. Φεύγω, πάω για καφέ και κοτόπουλο, θυμάμαι να πάρω εμφιαλωμένο νερό. Δε θα ξυπνήσω πάλι στη μέση της νύχτας να κοιτάζω φρούτα που μπαγιατεύουν διακοσμητικά δίπλα στα παράθυρα.